و « 1 » شرب « 2 » خاص است و از هر صوتى از اصوات و كلمه‌اى از كلمات و حركتى از حركات و فعلى از فعلات « 3 » و اعتقادى از اعتقادات بل « 4 » از هر ذرّه‌اى از ذرّات موجودات و از هر حرفى ( آ : برگ 25 ب ) از حروف كائنات ايشان را ( گ ) افهام « 5 » و اذواق كثيره است زيرا كه در « 6 » هر ذرّه از ذرّات حقيقت ذات با جميع صفات و اسماء عظيمات و افعال مؤثرات به يقين است . ساريات « 7 » . و اهل تحقيق از اين جهات گويند كه « 8 » هر ذره از ذرات قابليت آن دارد كه كمالات به تربيت كند درو ظهورات « 9 » و لكن « 10 » چون قابليت انسان « 11 » اقرب و اجمع و اظهر آمد از براى آنكه « 12 » او گشت مجلّى تجلّى ذات در آخر تنزّلات « 13 » چنانك « 14 » در اوّل تنزّلات ، قال النّبى صلّى اللّه عليه و سلّم : « 15 »

--> - على جرجانى ( كتاب التعريفات ، ص 47 ) مىگويد : الذوق فى معرفة اللّه عبارة عن نور عرفان يقذفه الحق بتجليه فى قلوب اوليائه يعرفون به بين الحق و الباطل و شيخ محى الدّين ابن عربى الفتوحات المكية ، ج 2 ، ص 547 ) دربارهء ذوق گويد و هو حال يفجا العبد فى قلبه فان اقام تعين فصاعدا كان شربا و هل يعد هذا الشرب . . . فالذوق خيالى و ان كان فى اسماء الإلهية و الكونية . . . اثره فى النفس و الذوق العقلى اثره فى القلب فيعطى حكم اثر ذوق النفس المجاهدات البدنية من الجوع و العطش و قيام اللّيل و ذكر اللسان و يعطى حكم الذوق العقلى الرياضات النفسية و تهذيب الاخلاق . و شيخ تهانوى چنين نوشته كه ذوق عبارت است از مستى كه از چشيدن شراب عشق مر عاشق را شود و شوقى كه از استماع كلام محبوب و از شاهدى و ديدارش روى آرد از آن عاشق بيچاره در وجد آيد و از آن وجد بىخود و بىشعور گردد و محو مطلق شود اين‌چنين حال را ذوق گويند . رك به : محمّد على تهانوى ، كتاب كشاف اصطلاحات الفنون ، ج 2 صص 513 - 514 . ( 1 ) ب : ندارد . ( 2 ) ب : مشرب ( بجاى شرب ) . شرب : حلاوت طاعت و لذت كرامت و راحت انس را اين طايفه شرب خوانند و هيچ كس كار بىشرب نتواند كرد چنانك شرب تن از آب باشد ، شرب دل از راحات و حلاوت دل باشد . هجويرى : كشف المحجوب ص 508 ) و نيز رك به : ابن عربى : الفتوحات المكية ، ج 2 ، ص 550 ) . ( 3 ) ن : افعال . ( 4 ) ل ، گ : بلكه ، ن : بلك . ( 5 ) ل : ندارد . گ : ص 391 . ( 6 ) ب : از ( بجاى در ) . ( 7 ) آ : پارات . و اين كلمه ساريات محتملا به قاعده عربى جمع كلمه سارى است كه معنى آن اثركننده و دررونده اجزاى چيز و سرايت‌كننده ( فرهنگ آنندراج ) ، ( لغت‌نامه دهخدا ) . هر جمال و كمال كه در جميع مراتب ظاهر است پرتو جمال و كمال اوست ( لوائح جامى ، ص 12 ) ، ت : ساير ارباب . ( 8 ) آ ، ب ، ن : كه از . ( 9 ) ت ، ل : كمالات به ترتيب كند درد ظهورات . ب : كه كمالات به‌ترتيب درو كند ظهورات . ل : جميع كمالات به‌ترتيب درو كند ظهورات . ن : درو ظهورات . گ : جميع كمالات به‌ترتيب درو كنيد ظهورات . ( 10 ) ل ، گ : و ليكن . ( 11 ) ب ، ل ، ن : ايشان . ( 12 ) ل ، ن ، گ : به‌واسطه آنكه . ( 13 ) ب : آخرت نزلات . ( 14 ) گ : چنان كه . ( 15 ) آ : صلّى اللّه عليه و سلّم را ندارد . ب ، ت : عليه السّلام . ل : رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم .